اشتراک eshtrak

خبری سیاسی فرهنگی! مسئولیت هر مقاله بعهده نویسنده آنست!

اقتصاد مقاومتی، زنان و چالش های موجود: آزاده دواچی

با توجه به چالش های موجود و وضعیت بغرنج زنان در اقتصاد کشور این سوال مطرح می شود که با  رفع تحریم ها و بهبود در وضعیت اقتصادی که شعار امسال رهبران سیاسی در ایران است، چه قدر می توان به پررنگ شدن حضور زنان و افزایش اشتغال آنان در کشور امیدوار بود، آیا با وجو د آنکه وضع اقتصادی کشور در تکاپوی بهبودی است زنان همچنان در حاشیه خواهند ماند و آیا حضور زنان در بازار کار تنها منتهی به دستمزد پایین و کارهای غیر دولتی و شعلهایی چون دستفروشی نخواهد شد و یا حداقل این میزان از نرخ بیکاری زنان که در سالهای گذشته رشد صعودی داشته است کاهش خواهد یافت؟ و اینکه آیا با وجود تاکید نهادهای مربوطه به اهمیت مقاومت و رشد اقتصادی چه قدر نقش زنان در این اقتصاد به اصطلاح مقاومتی تغییر خواهد کرد؟  با این حال تا زمانی که در نگاه سیاستمداران و قوانین اجرایی زنان همچنان نقش جدی در اقتصاد کشور نداشته باشند نمی توان به بهبود وضعیت آنان امیدواربود. اما حداقل انتظاری که می رود با توجه به تاکید بر رشد اقتصادی، حضور زنان به عنوان یک پتانسیل بالا در رشد اقتصادی جدی گرفته شود، چرا که این حضور و اهمیت دادن به آن می تواند نقش موثر و مهمی در بهبود وضعیت خانواده های ایرانی به طور خاص و به طور کلی توازن اقتصاد و کار در کشور شود…با توجه به تاکید سازمان بین المللی کار در خصوص عدم تبعیض در مورد زنان ، وضعیت اقتصادی بسیاری از زنان به خصوص در کشورهای در حال توسعه تحت تاثیر جنسیت و پیش شرط های مربوط به آن است چرا که به دلیل حضور و گسترش باورهای سنتی همچنان اولویت، حضور زنان در خانه است. البته ایران تنها کشور در حال توسعه ای نیست که با مشکل افزایش نرخ بیکاری زنان مواجه است،  با وجود تاکید سازمانهای بین المللی بر ارتقای وضعیت شغلی زنان، همچنان زنان در کل دنیا نسبت به مردان دستمزد کمتری در کشورهای در حال توسعه و حتی برخی از کشورهای توسعه یافته دارند. مطالعات انجام‌شده توسط صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد در صورتی که زنان بتوانند با تمامی پتانسیل خود وارد بازار کار شوند، افزایش قابل توجهی در وضعیت اقتصاد کلان کشور ایجاد می‌شود. مطالعات نشان می‌دهد اختلاف در سطح مشارکت زنان در فعالیت اقتصادی در مقایسه با مردان زیاد است ولی این فاصله در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا بیش از دیگر کشورهای دنیاست.

zanan_javanan

اقتصاد مقاومتی، زنان و چالش های موجود

azadeh-davachi

آزاده دواچی، فعال حقوق زنان

همزمان با شروع سال نو رهبر و رئیس جمهور ایران در دو پیام جداگانه، بر اهمیت رشد وضعیت اقتصادی تاکید کردند. آیت الله خامنه ای در پیام نوروزی خود، اقتصاد را اولویت اول کشور خواند و گفت اگر دولت و مسئولان کشور بتوانند در این زمینه موفق باشند “امید است که در موارد دیگری مانند مسایل اجتماعی و حل آسیب‌های اجتماعی و اخلاقی، و مسایل فرهنگی نیز تاثیرگذار باشند.”او همچنین بر این مساله تاکید کرد که  تولید داخلی، ایجاد اشتغال، رفع بی‌کاری، رونق اقتصادی و مقابله با رکود را مهم خوانده و گفته است “اینها چیزهایی است که مردم آنها را مطالبه می‌کنند.” از سوی دیگر آقای روحانی در پیام نوروزی خود ضمن اشاره به موفقیت دولت در زمینه عقد توافق‌نامه اتمی، لغو تحریم‌ها را به عنوان زمینه‌ساز گسترش اقتصاد ایران خواند.به گفته روحانی رسیدن به رشد ۵ درصدی در سال آتی امکان‌پذیر است. وی خواهان رشد برای ایران شده که “نسبت به همه کشورهای همسایه” بیشتر باشد. وی هم‌چنین بر اهمیت “اشتغال پایدار” و کاهش تورم در کشور تاکید کرده است.

 

با این که رئیس جمهور و رهبر ایران بر مساله ی اقتصاد و اشتغال برابر تاکید کرده اند، اما همچنان مسالۀ اهمیت نقش زنان در رشد اقصادی کشور از تمرکز و تاکید سیاستمداران در ایران غایب مانده است. این اولین بار نیست که نقش زنان در اقتصاد کشور نادیده گرفته می شود، در طول سالهای گذشته با توجه به فشارهای اقتصادی که بر خانواده های ایرانی وارد شده بود، زنان فارغ از به عهده گرفتن نقش های همیشگی، همچنان جویای کار بوده اند و به دلیل بافت مردسالار و عدم توجه به رشد اقتصادی زنان در کشور، بیکاری زنان به عنوان معضلی جدی باقی مانده وحتی رشد چشمگیری داشته است. این در حالی است که نرخ رشد آموزشی زنان هر روز بالاتر میرود.

 

آخرین گزارش مرکز آمار ایران در حالی نرخ بیکاری مردان را ۹٫۱ درصد اعلام کرده که نرخ بیکاری زنان بیش از دو برابر مردان بوده و به رقم ۱۸٫۹ درصد رسیده است. براساس آخرین گزارش مرکز آمار ایران، بدترین وضعیت بیکاری در کشور مربوط به زنان آن هم در گروه سنی ۲۰ تا ۲۴ سال است. آمارها نشان می‌دهد که میزان بیکاری این گروه در حدود ۴۷٫۲ درصد و نرخ بیکاری درمیان  زنان ۲۵ تا ۲۹ ساله کشور ۳۵ درصد است؛ همچنین نرخ بیکاری مردان در روستاها ۸٫۲ و نرخ بیکاری زنان روستایی ۱۱ درصد به ثبت رسیده است.

 

سطح پیشرفت زنان در سطح جامعه و به خصوص توانایی انجام کار توسط زنان دیگر چندان تفاوتی با مردان نمی کند، عدم تمایل زنان به ماندن در نقشهای کلیشه ای و تمایل به سهم برابر در بازار اقتصاد آن چیزی است که از دیدگاه سیاستمداران پوشیده مانده است. این در حالی است که مطابق گفته ی خانم مولاوردی مشاور امور زنان در خانواده، ایران تحت تاثیر شرایط مختلف در وضعیتی قرار گرفته که خانواده‌ها نیازمند درآمد زنان هستند. پایین بودن سهم زنان در جمعیت شاغل کشور در حالی است که سال‌هاست سهم زنان در دانشگاه‌ها و موسسات عالی کشور رو به افزایش بوده است. شهیندخت مولاوردی می‌گوید علاوه بر افزایش حضور زنان در مراکز علمی، «در وضعیت پنجره جمعیتی نیز قرارگرفتیم که همه این‌ها باعث شده اشتغال زنان از سطح موضوعات بی‌اهمیت به موضوعات کلیدی ارتقا یابد». اما به نظر می رسد این مساله حتی با وجود تاکید بر مساله ی کلیدی آن از سوی معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده همچنان بحران بیکاری زنان و به خصوص عدم توجه به ارتقای جایگاه آنان در توسعه ی اقتصادی آن به قوت خود باقی مانده است .

 

در خصوص مشارکت برابر زنان در اقتصاد، دیدگاه های متفاوتی وجود دارد که از مهمترین آنها می توان به نگرش سنتی به حضور زنان در اقتصاد، موانع فرهنگی همچون نگاه کلیشه ای به حضور زنان در فضای غیر از خانه، موانع اجتماعی و موانع سیاسی اشاره کرد.  اما مهمترین نکته ی آن حضور نگاه جنسیتی-سنتی به زنان و هم چنین عدم تمایل دولت و دستگاه های اجرایی برای در نظر گرفتن نقش های زنان فارغ از این نقش های تحمیل شده است. از سوی دیگر عدم تقویت حضور زنان و عدم حضور نهادهای مربوط به قوی سازی پتانسیل های زنان در اقتصاد جامعه نیز از دیگر چالش ها در خصوص حضور فعال زنان و افزایش نرخ مشارکت آنها در اقتصاد کشور است.

 

به گزارش ایسنا، از نگاه برخی کارشناسان در حال حاضر وضعیت اشتغال زنان در ایران همچون بسیاری از کشورهای در حال توسعه در وضعیت مطلوبی قرار ندارد و این کارشناسان معتقدند که زنان در مقایسه با مردان فرصتهای شغلی کمتری دارند و غالباً در بخشهای غیر رسمی با دستمزد اندک مشغول کار هستند که عمدتا به دلیل کاهش دستمزدها و نارضایتی از شرایط کار به تغییر شغل و یافتن شغل جدید با حقوق مکفی روی می‌آورند. تاکید بر اقتصاد مقاومتی از سوی دستگاههای اجرایی و به خصوص آیت الله خامنه ای هم در سال گذشته گره ای از کار زنان باز نکرده است، بلکه همچنان در این استراتژی زنان به عنوان «نیروهای در حاشیه» در نظر گرفته شده اند. از سوی دیگر موانع موجود بر سر راه پیشرفت اقتصا د زنان با وجود آنکه به صورت سنتی و به شکل گذشته باقی نمانده است، اما همچنان عدم تغییر در وضعیت و بهبود کیفی وضعیت زنان در اقتصاد به خصوص در بخش دولتی وجود دارد وهمین امر چالش مشارکت زنان را دو چندان کرده است.

 

نقش زنان در اقتصاد در کشورهای در حال توسعه

در سالهای گذشته سازمانهای بین المللی دستور العمل هایی را مبنی بر حضور زنان در بازار کار و فرصت اشتغال برابر به تصویب رسانده اند. در اسناد مختلفی از مقررات سازمان بین المللی کار بـه ایـن امـر عنایـت لازم مبذول شده است. ماده ۱۱ کنوانسیون نیز به طور مـشروح ابعـاد ایـن مـسأله رامورد بررسی قرار داده و مقرر میدارد:

دولـتهای عضو، باید اقدامات مقتضـی را برای رفع تبعیض ضد زنـان در زمینه اشتغال انجام دهند، و اطمینان دهند که بر مبنای تساوی مردان و زنان، حقوق یکـسان مخصوصاً در موارد زیر برای زنان رعایت میشود:الف ـ حق کار (اشتغال) به عنوان یک حق لاینفک حقـوق انـسانیب- حـق امکانـات شغلی یکسان از جمله اجرای ضوابط یکسان در مورد انتخاب شغلج- حـق انتخـاب آزادانه حرفه و شغل، حق ارتقای مقام، برخورداری از امنیت شغلی و تمام امتیازات و شرایط خدمتی و حق استفاده از دورههای آموزشی حرفهای و بـازآمـوزی و شـرکت در دوره های آموزشی حرفهای پیشرفته و آموزشی مرحلهاید – حـق دریافـت مـزد مساوی، استفاده از مزایا و برخورداری از رفتار مـساوی در مـشاغل و کارهـایی کـه ارزش یکسانی اندارنـدهمچـون رفتـارمـساوی درارزیـابی کیفیـت کـارهـ – حـق برخورداری از تأمین اجتماعی مخصوصاً در مـوارد بازنشـستگی، بیکـاری، بیمـاری، دوران ناتوانی و پیری و سایر موارد از کارافتادگی. همچنین حق استفاده از مرخـصی استحقاقی (با دریافت حقوق)وـ حق برخورداری از مراقبت بهداشتی و امنیت شـرایط کار از جمله ایمنی لازم برای دوران بارداری به منظور جلوگیری از تبعیض علیه زنان به دلیل ازدواج یـا بـارداری و تـضمین حق مسلم آنان برای  کار

با توجه به تاکید سازمان بین المللی کار در خصوص عدم تبعیض در مورد زنان ، وضعیت اقتصادی بسیاری از زنان به خصوص در کشورهای در حال توسعه تحت تاثیر جنسیت و پیش شرط های مربوط به آن است چرا که به دلیل حضور و گسترش باورهای سنتی همچنان اولویت، حضور زنان در خانه است. البته ایران تنها کشور در حال توسعه ای نیست که با مشکل افزایش نرخ بیکاری زنان مواجه است،  با وجود تاکید سازمانهای بین المللی بر ارتقای وضعیت شغلی زنان، همچنان زنان در کل دنیا نسبت به مردان دستمزد کمتری در کشورهای در حال توسعه و حتی برخی از کشورهای توسعه یافته دارند. مطالعات انجام‌شده توسط صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد در صورتی که زنان بتوانند با تمامی پتانسیل خود وارد بازار کار شوند، افزایش قابل توجهی در وضعیت اقتصاد کلان کشور ایجاد می‌شود. مطالعات نشان می‌دهد اختلاف در سطح مشارکت زنان در فعالیت اقتصادی در مقایسه با مردان زیاد است ولی این فاصله در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا بیش از دیگر کشورهای دنیاست.
مطابق آخرین آمار پژهشی در سال ۲۰۱۴ میلادی بیشترین نرخ اشتغال در میان تمامی کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی، کشور سوئیس بوده است. در این سال نرخ اشتغال مردان برابر با ۸۸ درصد است و نرخ مشارکت زنان در اقتصاد سوئیس ۷۶ درصد است. با وجود اینکه فاصله بین نرخ مشارکت زنان و مردان در این کشور تقریباً ۱۰ درصد است ولی این کشور بیشترین نرخ اشتغال زنان در میان تمامی کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی را دارد. فاصله بین نرخ مشارکت اقتصادی زنان و مردان در کشورهای آسیایی بیشتر است. مطالعات حاکی از آن است که در سال ۲۰۱۴ میلادی نرخ اشتغال زنان در کشور عربستان سعودی حدود ۲۱ درصد است، در حالی که نرخ مشارکت مردان در فعالیت اقتصادی رقمی بالغ بر ۸۰ درصد است و این تفاوت بالا باعث شده است تا بخش زیادی از توانایی‌های فکری و فیزیکی ساکنان عربستان سعودی در خدمت فعالیت اقتصادی و رشد اقتصادی کشور قرار نگیرند. کمترین اختلاف بین نرخ مشارکت اقتصادی زنان و مردان در کشور فنلاند مشاهده شده است. در سال ۲۰۱۴ میلادی اختلاف نرخ مشارکت زنان و مردان در فعالیت‌های اقتصادی در این کشور اروپایی برابر با سه درصد بود و ۷۷ درصد از مردان در فعالیت‌های اقتصادی این کشور مشارکت داشته‌اند.

با توجه به چالش های موجود و وضعیت بغرنج زنان در اقتصاد کشور این سوال مطرح می شود که با  رفع تحریم ها و بهبود در وضعیت اقتصادی که شعار امسال رهبران سیاسی در ایران است، چه قدر می توان به پررنگ شدن حضور زنان و افزایش اشتغال آنان در کشور امیدوار بود، آیا با وجو د آنکه وضع اقتصادی کشور در تکاپوی بهبودی است زنان همچنان در حاشیه خواهند ماند و آیا حضور زنان در بازار کار تنها منتهی به دستمزد پایین و کارهای غیر دولتی و شعلهایی چون دستفروشی نخواهد شد و یا حداقل این میزان از نرخ بیکاری زنان که در سالهای گذشته رشد صعودی داشته است کاهش خواهد یافت؟ و اینکه آیا با وجود تاکید نهادهای مربوطه به اهمیت مقاومت و رشد اقتصادی چه قدر نقش زنان در این اقتصاد به اصطلاح مقاومتی تغییر خواهد کرد؟  با این حال تا زمانی که در نگاه سیاستمداران و قوانین اجرایی زنان همچنان نقش جدی در اقتصاد کشور نداشته باشند نمی توان به بهبود وضعیت آنان امیدواربود. اما حداقل انتظاری که می رود با توجه به تاکید بر رشد اقتصادی، حضور زنان به عنوان یک پتانسیل بالا در رشد اقتصادی جدی گرفته شود، چرا که این حضور و اهمیت دادن به آن می تواند نقش موثر و مهمی در بهبود وضعیت خانواده های ایرانی به طور خاص و به طور کلی توازن اقتصاد و کار در کشور شود.

 

منابع :

۱- دکتر  فهیمه ملک زاده . نقش اشتغال زنان در توسعه و تعدد نقشها http://www.ensani.ir/storage/Files/20101114102011-91.pdf
۲- http://www.bbc.com/persian/iran/2016/03/160320_an_iran_nowruz_khamenie
۳- http://www.dw.com/fair/پیامنوروزیروحانیامکاندستیابیبهرشد-۵-درصدی/a-19129758
۴-http://tejarat.donya-e-eqtesad.com/fa/packagestories/details?service=economy&story=67f4829f-c459-498c-a5a9-02290b56860d
۵- http://eghtesadeiranonline.com/vdci35ar5t1a5v2.cbct.html
۶- http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/5801/5823/58793

 


آزاده دواچی

مترجم، شاعر و فعال حوزه زنان، کارشناس ارشد زبان و ادبیات انگلیسی، گرایش ادبیات تطبیقی ایران و فلسفه‌ی غرب است. وی هم‌اکنون مشغول به تحصیل در مقطع دکترای جامعه شناسی در حوزه زنان مهاجر در دانشگاه دیکن استرالیا است. آزاده دواچی مولف کتاب «فمنیسم؛ جنبش های زنان و چالش پیش رو» است.

http://didgahenow.com/1395/01/06/33534/

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

اطلاعات

این ویودی در 30 مارس 2016 بدست در اشتراک - eshtrak فرستاده شده و با , , , , , , برچسب خورده.
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: